การศึกษาความรู้ ส่งผลให้มีรากฐานของแนวคิดที่ชัดเจน, ส่วนการปฏิบัติธรรม ส่งผลให้มีใจที่สงบนิ่ง

การเขียนเกี่ยวกับความสุข

อาจารย์กู ฉงอวี๋ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ และผู้อำนวยการหลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต คณะการศึกษาเพื่อชีวิต

1.       นิยามความสุขในความเห็นของข้าพเจ้า

จริง ๆ แล้ว คำว่า “ความสุข” เป็นหัวข้อที่ยากต่อการให้คำจำกัดความ , เพราะว่าแต่ละคนมีเป้าหมายในการใช้ชีวิตที่ไม่เหมือนกัน, ดังนั้นความสุขที่ทุกคนต้องการ ก็แตกต่างกัน

หากต้องการเข้าใจว่า ความสุข คืออะไร,  ความสุข คือ สิ่งที่บางทีปรากฏในรูปแบบการรับรู้ หรือ ประสบการณ์ที่เราสัมผัส , แต่จากนั้นมันจะประกอบเป็นสเปกตรัมแห่งความสุข ที่คนทั่วไปรับรู้ได้, เช่นเดียวกับ การรับรู้เมื่อดื่มน้ำอุ่น หรือ น้ำเย็น.

ดังนั้นบางคนจะตีความความสุขด้วยสาระสำคัญ และหลักการ, หวังที่จะแนะนำทุกคนในการสร้างภาพความสุขตามนี้ และสะท้อนความสุข. แต่ไม่ว่าหลักการจะสรุปอย่างไร ทุก ๆ คนยังคงต้องลงมือทำบางสิ่ง ,ถึงจะสามารถ รับรู้ได้ถึงความสุขที่แท้จริง

สำหรับคำนิยามของความสุขนั้น , ฉันจะเริ่มจากการแยกว่า “ความสุขไม่ใช่อะไร” ตัวอย่างเช่น

ความสุขไม่ใช่สิ่งที่ตกมาจากฟากฟ้า , ไม่ใช่สิ่งที่เกิดโดยปกติ และเป็นธรรมชาติ, ไม่สามารถแยกเป็นเดี่ยว ๆได้

, ไม่สามารถเปรียบเทียบได้ ,เป็นสิ่งที่ไม่คงที่  และก็ไม่ใช่ว่า สิ่งที่สิ่งคุณคาดหวัง แล้วคุณจะได้รับสิ่งนั้น.

ในทางตรงกันข้าม,  ความสุข คือการรวมกันของ ผลกรรมดี กรรมไม่ดีที่เราทำมา, คือ สิ่งที่แต่ละชีวิต ล้วนสะสมกันมาด้วยกัน, คือ ความรู้สึกร่วมกัน ดุจลำธารเป็นที่บรรจบของน้ำแต่ละหยด, แต่เพราะว่า แต่ละคนเข้าใจและตีความต่างกัน , สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ ความสุขต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน และการเปลี่ยนแปลงในเวลาเดียวกัน ต้องเผชิญกับการกำเนิดสิ่งใหม่ ๆ ในทุกขณะปัจจุบัน

2.       ความเห็นต่อหลักการทั้ง 4 ข้อ ของ “ความสุขที่เรียบง่าย” 「จิตใจ,การงาน,ความสัมพันธ์,สุขภาพ 」

ถ้าหากดู จากการวิเคราะห์ และสรุปรวบยอดที่กล่าวมาข้างต้น , หลักการทั้ง 4 นี้ก็เป็นเหมือน กระบวนการฝากเงินในชีวิต ดุจหยดน้ำเล็ก ๆ ที่ค่อยๆ ประกอบเป็นแม่น้ำ ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง การพัฒนาจิตใจ, เรื่องความสำเร็จ, เรื่องความสัมพันธ์ และความแข็งแรง , แต่ละเรื่อง ไม่มีสิ่งใดที่ทำได้ข้ามคืน ล้วนจำเป็นต้องใช้เวลาในการตรวจตราสังเกต ให้ความใส่ใจ และอดทน ในการค่อยๆ สั่งสม, และการเข้าใจ การเปลี่ยนแปลงของเหตุ และปัจจัยเงื่อนไข, เรียนรู้ที่จะมีชีวิตที่พร้อมในการเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา , พร้อมต่อการเผชิญต่อความไม่เที่ยงของร่างกาย, การขึ้นๆ ลงๆ ของใจ, ความสำเร็จที่ขึ้น ลง, และผู้คนที่มา และจากไป, แต่แม้ว่าเราจะรู้ว่าทุกอย่างกำลังเปลี่ยนแปลงไป เราก็ยังต้องใส่ใจตลอดเวลา ถึงจะบรรลุความปรารถนาอย่างเป็นขั้นเป็นตอน

3.       ข้อหนึ่ง ในหลักการทั้งสี่  ที่รู้สึกว่าสำคัญที่สุด คือ เรื่องจิตใจ

เนื่องจากได้มีโอกาสศึกษาธรรมะกับหลวงพ่อเซิ่งเหยียน (เจ้าอาวาสผู้บุกเบิก วัดฝากู่ซัน ไต้หวัน) , ข้าพเจ้าพบว่าไม่ว่าจะเป็นการ เรียนรู้, การฟัง, การอบรม ล้วนเป็นกระบวนการการเรียนรู้ ที่ต้องสะสมทีละนิด และมองย้อนพิจารณาชีวิตทีละนิด, เมื่อเป็นเช่นนี้สิ่งที่ได้ศึกษาเรียนรู้ จึงจะค่อยๆ เปลี่ยนแปลงจากภายใน และกลายเป็นส่วนหนึ่งของตนเอง. พร้อมกับเปลี่ยนแปลงของชีวิต สิ่งที่ได้เรียนรู้มา ก็จะเข้าใจได้ลึกซึ้งขึ้น , ความรู้ที่เรียนรู้มา ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสารอาหารของชีวิต และเป็นรากฐานความมั่นคงทางจิตใจ

นอกจากนี้ สำหรับข้าพเจ้า สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ การได้เรียนรู้ และฝึกสมาธิกับหลวงพ่อเซิ่งเหยียน , ซึ่งการได้ปฏิบัติธรรมครั้งแล้วครั้งเล่า อีกทั้งการเรียนรู้จากชีวิตจริง , ซึ่งการปฏิบัติธรรม และการเรียนรู้จากชีวิตจริง ถ้าไม่มีการสั่งสม ให้เป็นความเคยชิน , ก็ไม่สามารถ ทำให้เกิดพลังแห่งความมั่นคงได้

ดังนั้น การศึกษาความรู้ ส่งผลให้มีรากฐานของแนวคิดที่ชัดเจน,  ส่วนการปฏิบัติธรรม ส่งผลให้มีใจที่สงบนิ่ง, การหมั่นฝึกฝน และทบทวนตัวเองอย่างสม่ำเสมอ จะก่อตัวเป็นใจที่มั่นคง มีกำลังวังชา , เกิดความสบายกายใจ และนำไปสู่หนทางการ เป็นที่พึ่ง ประคับประคองคนรอบข้างได้